ناتوان‌تر باشد . و هم تأثير ماه را در اقسام بحران در روز هفتم و چهاردهم و بيست و يك و بيست و هشتم توان يافت كه ماه چهار شكل دارد : نصف و تمام و نصف پس از تمام و محاق و هر يك از اين اشكال هفت روز دارد كه در اثناى هفت روز به نصف ميرود و تا چهاردهم تمام مىشود و تا بيست و يكم دوباره نصف مىشود و در بيست و هشتم در محاق است و بحرانها نيز در روز هفتم و چهاردهم و بيست و يكم و بيست و هشتم به صحت پيوندد و نيز در نصف اين دورانها به صحت پيوندد كه نيم نيمه‌ها روشن‌ترين شكل تقسيم آنست ، با مطالب ديگر دربارهء اختلاف كسان دربارهء بحران و اينكه نتاج حيوانات وقتى در اول ماه شد مولود كاملتر و بزرگتر از مولود آخر ماه شود و هم تأثير ماه بهنگام كمال در نمو و فزونى مو و مغز و شير و تخم حيوان و حيض زنان و فزونى ماهى بدرياها و رودها و غيره و نمو درختان و سبزيجات و ميوه‌ها و گلها و ديگر گياهان كه كشاورزان دانند ، و اينكه همهء اين چيزها هنگام نقصان ماه نقصان يابد ، فلزات نيز در اول ماه جوهر و رونق و صفاى ديگر دارد ، گزش خزندگان زمين از مار و عقرب و غيره و هم عمل درندگان در اول ماه سختتر و بدتر و در آخر ماه ضعيفتر است و تأثيرات ديگر ماه و مطالب ديگر كه فهرست آن را نياورديم كه اندكى ميگوئيم تا نمونهء بسيار باشد . بنزد مطلعان علم نجوم ستارگان هفتگانه كه دو نيّر و پنج سيار است و ديگر ستارگان در اين جهان اثر دارد ، اما تأثير ماه روشنتر است كه ماه به اين جهان نزديكتر است و ستارگان ديگر دورند . و اين نكات در كتب متقدمان بتفصيل آمده است . ثابت بن قرهء حرانى كتابى دارد كه همهء گفتار جالينوس را از كتابهاى او در بارهء تأثير خورشيد و ماه در اين جهان فراهم آورده است و پسر وى سنان بن ثابت آن را بمعرض استفاده ما نهاد . و نيز در كتابهاى سابق خود گوهرهاى حيوانى و معدنى و حجرى را كه خاص هر درياست چون مرواريد و ياقوت و مرجان و غيره